Impotencja - metody leczenia

Współczesna medycyna skutecznie wychodzi naprzeciw problemom z erekcją. Szuka dogodnych rozwiązań w postaci nowoczesnych form leczenia. Konsultacja u specjalisty i rzetelnie przeprowadzona diagnostyka ułatwiają dobór właściwych metod leczenia, które mają obecnie wysoką skuteczność oraz umożliwiają satysfakcjonujące i udane współżycie.

Eliminacja ewentualnych czynników ryzyka

Jak w przypadku praktycznie każdej choroby należy podjąć próbę eliminacji lub ograniczenia czynników ryzyka. Inaczej ewentualne leczenie nie będzie skuteczne i nie będzie miało w ogóle sensu. To tak, jakby próbować gasić pożar, nie odcinając dostępu do substancji łatwopalnych.

Bardzo często prosta modyfikacja trybu życia jest wystarczająco skuteczną metodą leczenia zaburzeń erekcji. Rzucenie palenia, ograniczenie spożycia alkoholu, zwiększenie aktywności fizycznej, redukcja masy ciała, unikanie stresu i regularne wysypianie się powinny przynieść zazwyczaj nieoczekiwany, pozytywny rezultat.

Kolejnym, po modyfikacji stylu życia, potrzebnym krokiem w walce z zaburzeniami erekcji jest skuteczne leczenie chorób, które mogą powodować problemy z potencją. Często podjęcie leczenia choroby podstawowej powoduje przywrócenie prawidłowych wzwodów. Jest to szczególnie ważne u chorych z chorobami sercowo-naczyniowymi, cukrzycą, chorobami prostaty, zaburzeniami hormonalnymi.

Również bardzo ważnym zagadnieniem są zaburzenia erekcji wywołane efektami ubocznymi leków stosowanych w terapii innych chorób. Wiadomo, że te inne choroby często są na tyle poważne, że nie można pozwolić sobie na zaprzestanie leczenia. Jednak w wielu takich sytuacjach możliwe jest zastosowanie innych leków na daną jednostkę chorobową, a niedających efektów ubocznych w formie zaburzeń erekcji. Dlatego dobrze jest poprosić lekarza prowadzącego o modyfikację leczenia farmakologicznego.

Zasady postępowania leczniczego w zaburzeniach wzwodu

Leczenie I rzutu obejmuje leczenie farmakologiczne przy użyciu leków doustnych z hormonoterapią lub bez niej.

Leczenie II rzutu obejmuje stosowanie aparatów próżniowych i iniekcji środków wazoaktywnych do ciał jamistych.

Leczenie III rzutu – chirurgiczne, do którego należą protezy wewnętrzne prącia i operacje naczyniowe.

Na każdym etapie leczenia zaburzeń erekcji warto rozważyć psychoterapię jako leczenie wspomagające, a w przypadku zaburzeń na tle psychogennym jest to leczenie podstawowe.

Leczenie farmakologiczne

Obecnie najczęściej stosowanymi lekami w terapii zaburzeń erekcji są inhibitory fosfodiesterazy typu 5 (PDE5-I). Leki te stworzono z myślą o terapii nadciśnienia płucnego, ale szybko stwierdzono, że główny efekt uboczny (silny wzwód prącia) może być wykorzystywany jako efekt leczniczy.

Leki te powodują rozkurcz komórek mięśni gładkich naczyń oraz beleczek ciał jamistych, powodując tym samym zwiększony napływ krwi do ciał jamistych. Są to leki doustne, używane tuż przed planowanym stosunkiem. Skuteczność tych leków szacuje się na około 90%.
Przeciwwskazaniem do stosowania tych leków jest przede wszystkim przyjmowanie nitratów. Leki te również powodują rozszerzenie naczyń, a łączny efekt współdziałania tych leków powoduje duży spadek ciśnienia tętniczego. Zaleca się ostrożność także przy innych lekach zmniejszających ciśnienie krwi, z niewydolnością krążenia, nerek, wątroby, a także ze zwyrodnieniem barwnikowym siatkówki.

Możliwe działania uboczne tych leków:

ból i zawroty głowy,

obrzęki śluzówek nosa,

zaburzenia widzenia,

zaczerwienienie skóry w obrębie twarzy,

nudności.

Agoniści receptorów dopaminergicznych działają w ośrodkowym układzie nerwowym i u części chorych wywołują erekcję wystarczającą do odbycia stosunku płciowego. Niestety, są obarczone sporymi działaniami ubocznymi, co powoduje, biorąc pod uwagę niską skuteczność, że są obecnie rzadko stosowane.

Iniekcje leków do ciał jamistych są terapią II rzutu u osób, które pomimo stosowania inhibitorów 5-fosfodiesterazy i psychoterapii, nie uzyskują satysfakcjonującej erekcji. W ten sposób używa się obecnie głównie alprostadilu będącego analogiem prostaglandyny PGE1. Obecnie nie stosuje się już papaweryny, ale w zastosowaniu jest jeszcze fentolamina. Skuteczność tych leków  ocenia się na ponad 70%.

Przy stosowaniu leków iniekcyjnych bardzo ważne jest, aby lekarz dobrał odpowiednią osobistą dawkę oraz by pamiętać, że tę metodę można stosować maksymalnie 3 razy w tygodniu i maksymalnie raz na 24 godziny. Przeciwwskazaniami do stosowania tej metody są: niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, białaczka, szpiczak mnogi, anatomiczne zniekształcenia prącia, zwłóknienia ciał jamistych.

Do powikłań stosowania tej metody należą:

priapizm – długotrwały, nieustępujący wzwód prącia, mogący doprowadzić do całkowitej impotencji,

ból w czasie iniekcji,

guzy i zmiany włókniste w miejscu wstrzyknięcia, mogące spowodować skrzywienie prącia,

krwiaki podskórne,

spadki ciśnienia, przyśpieszenie pracy serca,

uszkodzenie wątroby.

Osoby, które stosują iniekcje, po pewnym czasie mają szansę na powrót do terapii I rzutu, czyli doustnych inhibitorów 5-fosfodiesterazy. W badaniach populacyjnych udowodniono, że osoby stosujące iniekcje często mają powrót samoistnych erekcji oraz bardzo dobrze reagują na zastosowane leki.

Aparaty próżniowe

Aparat próżniowy jest to przeźroczysty walec, który z jednej strony jest zamknięty, a z drugiej otwarty, tak aby można było swobodnie umieścić w nim członek. Bardzo ważną częścią aparatu próżniowego jest elastyczny pierścień zaciskający, który uniemożliwia odpływ krwi z ciał jamistych. Po zamkniętej stronie cylindra znajduje się specjalny mechanizm wywołujący ujemne ciśnienie.

Erekcje w aparacie próżniowym uzyskuje się dzięki ujemnemu ciśnieniu, które ściąga krew do prącia wprowadzonego do środka aparatu. Następnie zakładając zacisk u podstawy prącia, uniemożliwia się odpłynięcie krwi z penisa.

Uzyskanej w ten sposób erekcji nie należy utrzymywać dłużej niż 30 minut i po tym czasie bezzwłocznie należy zdjąć pierścień zaciskający. Dłuższe utrzymywanie pierścienia może wywołać dotkliwe działania niepożądane.

Jest to skuteczna, choć obarczona sporym ryzykiem efektów ubocznych, metoda zalecana przez lekarzy w terapii II rzutu, zwłaszcza w przewlekłych zaburzeniach u chorych po prostatektomii (operacja gruczołu krokowego – prostaty) i w leczeniu osób chorujących na cukrzycę. Nie poleca się tej metody u osób z zaburzeniami krzepliwości krwi, cierpiących na priapizm oraz mających skrzywienie członka.

U pacjentów stosujących metodę próżniową występują najczęściej objawy uboczne:

ból członka w czasie uzyskiwania podciśnienia,

zasinienia członka, uczucie oziębienia członka (około 75% chorych),

brak ejakulacji (około 50% chorych),

uszkodzenia skóry, krwiaki (około 15% chorych),

„zwisająca erekcja” – podstawa prącia proksymalnie od zacisku nie jest w stanie wzwodu.

Protezy

Protezy, służące do usztywnienia prącia, stosowane są od prawie 50 lat. Wykonane są zazwyczaj z materiału silikonowego. Obecnie stosuje się protezy półsztywne, mechaniczne i hydrauliczne. Jest to terapia III rzutu oparta na operacyjnym umieszczeniu takiej protezy wewnątrz prącia.

Powikłania związane z używaniem protez to:

perforacja osłonki białawej,

perforacja cewki moczowej,

implantacja zbyt długiej lub zbyt krótkiej protezy,

infekcja.

Operacje naczyniowe

Są to niezwykle rzadko stosowane operacje, które muszą być wykonywane w wyspecjalizowanych ośrodkach i na razie ich wyniki są niezadowalające.
Polegają one na przywracaniu prawidłowego unaczynienia tętniczego i żylnego. Wymagają bardzo dokładnej diagnostyki identyfikującej przyczynę patologii. Wszczepienie protezy jest bardziej polecane.