Medyczne przyczyny impotencji

Narodowy Instytut Zdrowia w USA szacuje, że w kraju tym zaburzenia erekcji dotykają około 30 milionów Amerykanów. Częstość występowania choroby wzrasta wraz z wiekiem: na impotencję w wieku 50 lat cierpi 4% mężczyzn, w wieku 60 już 17 %, a w wieku 75 zaburzenia erekcji są problemem dla 47% mężczyzn. Należy jednak pamiętać, że zaburzenia erekcji nie są traktowane jak naturalny proces starzenia, bowiem przyczyn zaburzeń wzwodu jest wiele, a ostatnio coraz częściej mówi się o medycznych przyczynach impotencji.

Czym jest impotencja?

Zaburzenia erekcji (ED- Erectile Dysfunction) to stan, kiedy mężczyzna nie jest zdolny do osiągnięcia i/lub utrzymania erekcji (wzwodu prącia) w stopniu wystarczającym do odbycia satysfakcjonującego stosunku płciowego. Termin „impotencja” jest coraz rzadziej używany, obecnie bardziej powszechnie jest określenie - zaburzenia erekcji (w piśmiennictwie angielskim ED- Erectile dysfunction).

Przyczyny impotencji

W piśmiennictwie do lat 80. XX wieku dominował pogląd, że większość przypadków zaburzeń erekcji ma tło psychogenne. W najnowszym piśmiennictwie dominuje pogląd, że najczęstsze przyczyny impotencji mają charakter organiczny (głównie czynniki krążeniowe, neurogenne i hormonalne). Zaburzenia erekcji mogą być nie tylko problemem w czasie współżycia, ale mogą również sugerować poważny problem zdrowotny. Impotencja może być objawem uszkodzenia naczyń i nerwów u osób długo chorujących na cukrzycę.

Szacuje się, że przyczyny organiczne zaburzeń erekcji stanowią od 70–90%, natomiast czynniki psychogenne stanowią znacznie mniejszy odsetek 10–30%. Jednak stres, napięcie wciąż w dużym stopniu są przyczyną zaburzeń erekcji na tle psychicznym. Trzeba także pamiętać, że nie można arbitralnie oddzielać przyczyn psychicznych od organicznych. Rozwijająca się niemoc seksualna z powodu np. cukrzycy w dalszym etapie będzie powodowała problemy o podłożu psychogennym. Jest to efekt tzw. „błędnego koła” - mężczyźni z powodu strachu, że im znów się nie uda, będą unikali współżycia.

Kiedy można mówić o zaburzeniach erekcji?

O zaburzeniu można mówić tylko wówczas, gdy trudności we współżyciu powtarzają się wielokrotnie, mimo istnienia dobrej relacji emocjonalnej między partnerami w dłużej trwającym związku. Pojawienie się objawów zaburzeń erekcji w epizodycznych kontaktach seksualnych, szczególnie, gdy towarzyszy im silne napięcie, jest na ogół zjawiskiem normalnym, wynikającym z przeżywanego stresu. Impotencja jest zaburzeniem niezwykle wstydliwym dla mężczyzn, dlatego rzadko udają się do lekarza specjalisty, co jest błędem, ponieważ obecna medycyna jest w stanie w wielu przypadkach przywrócić choremu erekcję.

Etapy wzwodu

Powstanie wzwodu wymaga występowania po sobie kolejnych zdarzeń: powstanie impulsu nerwowego w mózgu, przekazanie go poprzez rdzeń kręgowy i nerwy od niego odchodzące - poprzez nerwy erekcyjne - do penisa, powoduje to uwolnienie substancji rozszerzających ciała jamiste (specjalne naczynia w penisie) i wzwód. Każdy czynnik, który zaburza jakikolwiek element na tej drodze będzie miał wpływ na możliwość wystąpienia impotencji.

Potencjalne organiczne przyczyny zaburzeń erekcji

• choroby naczyń: przewlekłe niedokrwienie kończyn dolnych, przewlekła niewydolność nerek
• czynniki endokrynologiczne: cukrzyca, hipogonadyzm, hiperprolaktynemia, niedoczynność tarczycy, nadczynność tarczycy,
• choroby neurologiczne: stwardnienie rozsiane (SM), zespół Alzheimera, choroba Parkinsona,
• urazy i choroby rdzenia kręgowego,
• udar,
• urazy i zabiegi operacyjne w obrębie miednicy mniejszej,
• usunięcie prostaty,
• zabiegi operacyjne na pęcherzu.

Zaburzenia erekcji - leki i używki

• leki: β-adrenolityki stosowane w chorobach serca np. chorobie niedokrwiennej, leki moczopędne, steroidy, leki psychotropowe i inne,
• używki: heroina, marihuana, palenie tytoniu, nadmierne spożycie alkoholu, nadwaga, brak wysiłku fizycznego to możliwe przyczyny wystąpienie zaburzeń erekcji.

Psychogenne i organiczne zaburzenia erekcji

Różnicowanie przyczyny zaburzeń erekcji polega na poszukiwaniu cech charakterystycznych
dla zaburzeń erekcji na tle organicznym i psychogennym, pamiętając, że mogą występować one jednocześnie. Do czynników, mogących sugerować tło organiczne, zaliczamy następujące cechy: starszy wiek, stopniowy, postępujący przebieg zaburzenia, całkowity brak erekcji, wtórny lęk do postępujących zaburzeń erekcji, obniżenie libido, opóźnienie wytrysku, brak erekcji podczas masturbacji, brak pełnych erekcji bez względu na sytuację.

Psychogenne zaburzenia erekcji

Do czynników sugerujących możliwość etiologii psychogennej należą: pełne erekcje podczas pieszczot, masturbacji, erekcje spontaniczne, młody wiek, nagły początek zaburzenia, przebieg sytuacyjny, prawidłowe libido (popęd płciowy). Podłożem psychicznym zaburzeń erekcji może być utajone poczucie winy lub grzechu, stresy w życiu zawodowym, zaburzone relacje małżeńskie, znudzenie i rutyna w związkach wieloletnich.

Medyczne przyczyny impotencji są stosunkowo łatwe do rozpoznania i możliwe do wyleczenia, dlatego mężczyźni, którzy zaobserwują u siebie objawy impotencji powinni zgłosić się do urologa.
 

Bibliografia

Babayan R.K., Oates R.D., Siroky M.B. Podręcznik urologii, diagnostyka i leczenie, Czelej, Lublin 2006, ISBN 83-89309-74-2
Borkowski A. Urologia - podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3758-6
Gregoir A. Impotencja, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 832-00-185-36
Kępiński A., Z psychopatologii życia seksualnego, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2003, ISBN 83-08-03354-7

Zaburzenia erekcji - etiologia i leczenie